Deze week berichtten we over de introductie van de Van Houten Porter, een donker Wipse-bier met een flinke vleug Van Houten cacao. Van Houten vond in 1828 het oplosbare cacaopoeder uit waardoor het makkelijker werd om chocoladedrank en andere cacaobereidingen te maken. De fabriek vestigde zich in Weesp en het merk werd wereldberoemd. Niet in de laatste plaats door vooruitstrevende marketing.

Achter de herkenbare etiketten en logo's van Van Houten zaten toonaangevende ontwerpers zoals Rie Cramer, Anton Pieck en de Weesper kunstenaar Thom Posthuma (1893-1941). Posthuma begon bijna honderd jaar geleden aan een affiche dat vandaag de dag in kleine kring tamelijk iconisch is.


Posthuma junior bij de reproductie van het ontwerp van zijn vader.

Deze sierlijke Jugendstil-dans van de dame met de letters van de firmanaam dateert van 1920. "Een Mata Hari? Ik elk geval te bloot voor Van Houten in die tijd", zo vermoedt zoon Thomas Posthuma dat de reden is dat dit affiche nooit is uitgebracht. Als eerbetoon aan zijn vader bracht Posthuma het in 2004 alsnog uit. Als litho en met hulp van het steendrukmuseum.

In plakaatverf

Posthuma junior (1933) werkte halverwege de vorige eeuw als grafisch vormgever voor Van Houten. Toen we hem een aantal jaren geleden erover interviewden, zei hij: "Ik reisde de hele wereld over, een gouden tijd. Helaas is er erg weinig van behouden gebleven. Gelukkig heeft mijn moeder dit altijd bewaard", en toonde de originele schets van de 'Mata Hari' in plakaatverf.

'Ik weet zeker dat mijn vader dat ook gedaan had, als hij het ontwerp verder had mogen uitwerken'Amper groter dan een briefkaart en niet eens helemaal af. Zo heeft de dame in het origineel geen linkerhand. "Ik heb die hand voltooid, de spatiëring van de letters gelijkgezet en de krullende achtergrond exact symmetrisch gemaakt. Ik weet zeker dat mijn vader dat ook gedaan had, als hij het ontwerp verder had mogen uitwerken. Die onlogische verschillen in de letters van de firmanaam zijn een ontwerpersgrapje, denk ik. Hoewel het ook een test kan zijn geweest om te zien welke letter het beste uitkwam. Ik heb dat zo gelaten, daar kon ik niet aan tornen."

Weesp bij Amsterdam

De locatieaanduiding 'Weesp bij Amsterdam' krijgt vanuit het hedendaagse fusieperspectief overigens met terugwerkende kracht een onbedoeld profetische uitwerking, maar dat als knipoog terzijde.

Beperkte oplage

Thomas Postuma, in 2011 geëerd met de Weesper Cultuurprijs,  schilderde de drukstenen, de Weesper steendrukkerij Forrer maakte de reproducties. De reproducties zijn gewild bij particulieren, vaak met de naam Van Houten. Maar deze Posthuma hangt ook bij liefhebbers in Italië, Portugal en Amerika. De oplage van de op 300 grams duurzaam lompenpapier gedrukte affiche is beperkt tot 250 gesigneerde en genummerde exemplaren die € 250,- per stuk kosten. De oplage is nog niet uitverkocht, dus wie een bijzonder kerstcadeau zoekt kan zich rechtstreeks melden bij Thomas Posthuma in Weesp. Het inlijsten (meerprijs) wordt verzorgd door Nies Feenstra aan de Slijkstraat in Weesp.

En nu zien we de 'Mata Hari' dus ook terug op het etiket van het nieuwe Wispe bier. Hiervoor heeft Posthuma het opnieuw bewerkt. Zo wordt de creatie van zijn vader na 100 jaar alsnog gebruikt op een Weesper product met een link naar Van Houten.