Cor Pieterse weet al 33 jaar lang niet anders dan dat hij met kerst, oud en nieuw en andere feestdagen gewoon moet werken. Niet altijd, maar om het jaar. Dat hebben ze namelijk bij de NS in Amsterdam zeer overzichtelijk geregeld: het ene jaar ben je aan de beurt voor kerst én nieuwjaarsdag en het andere jaar heb je alle dagen vrij. In andere delen van het land is het anders georganiseerd. Daar hoor je pas ergens in november of het werken wordt en op welke dagen.

Geen afspraken

"In Utrecht bijvoorbeeld bestaan geen afspraken en dan kan het zomaar zijn dat je zeven jaar achtereen niet vrij bent met kerst", zegt Pieterse. "Ik vind het ideaal zoals het bij ons is geregeld. Dat is namelijk veel makkelijker plannen. Voor volgend jaar kan ik bij wijze van spreken nu al afspraken maken om op vakantie te gaan."

'Voor volgend jaar weet ik nu al dat ik een vakantie kan plannen'Cors vrouw is ook conducteur en draait exact hetzelfde rooster en schema als Cor. De kinderen zijn inmiddels het huis uit, maar toen dat niet het geval was, was het allemaal dus zeer overzichtelijk: het ene jaar waren hun ouders er wel en het andere jaar niet. "Natuurlijk is dat niet leuk en oplossen kun je het niet echt, maar het is niet anders. Met de kerstdagen zijn we er even niet", vertelt Cor.

Zondagdiensten

De kerstdagen zijn bij de NS zondagdiensten. Cor en zijn vrouw draaien altijd een vroege dienst en weten door de week exact waar ze aan toe zijn, maar voor de zondagdienst geldt dat het net even wat anders is geregeld. "Wij beginnen normaal gesproken om kwart over vijf in de ochtend, maar op zondag en dus ook op kerst varieert dat tussen kwart over vijf en negen uur. Dat betekent wel dat we altijd 's avonds thuis zijn, dus het kerstdiner gaat in elk geval niet aan ons voorbij. Of de kinderen dan het eten al klaar hadden staan? Haha, wat denk je zelf?"

Werksfeer

Cor vindt de werksfeer met kerst heel anders, veel gezelliger, dan de rest van het jaar. "Met feestdagen reizen er hele families en dat is echt heel anders dan mensen die naar hun werk gaan. Oma en opa met de kleinkinderen die van alles en nog wat willen weten, leuk hoor. Wat dat betreft mag het elke dag kerst zijn."

'Wat de sfeer betreft, mag het elke dag kerst zijn' Met oud en nieuw liggen de kaarten weer anders. "Ik heb dit jaar dienst op nieuwjaarsdag. Als ik dienst één heb, dan moet ik om kwart over vijf beginnen op het Centraal Station en dan heb je in de eerste trein de mensen die de hele nacht hebben gestapt en gedronken. Dat is echt wat anders kan ik je verzekeren."

Anders dan dat je misschien zou denken, is er in Nederland geen recht op vrij tijdens feestdagen. Onderzoek van Wetten van de Werkvloer enkele jaren terug, leert dat 16 procent van de mensen regelmatig of zelfs altijd werkt met kerst. Een kwart van hen vindt dit prettig; de overgrote meerderheid had liever thuis aan de dis gezeten. Uit hetzelfde onderzoek blijkt ook dat ongeveer de helft van de Nederlanders vrij is tussen kerst en oud en nieuw. Van de werkers geeft een kwart aan liever ook vrij te hebben. Wel wordt er ruimhartig omgesprongen met de werktijd, want bijna de helft van de werknemers mag eerder naar huis dan gewoonlijk.

Woongroep

Bij Susanne Peek gaat de wekker op tweede kerstdag gewoon om 6.00 uur, haar dagdienst op de woongroep van Sherpa in Hilversum begint om 7.00 uur. Zij en haar gezin, man en twee meiden, zijn erop ingesteld. "Ik doe dat al jaren, we weten niet beter." Susanne begeleidt mensen met een verstandelijke beperking die in een woongroep van Sherpa wonen.

Gezellige dag

"Van de vijf bewoners zijn er tweede kerstdag drie thuis. Wij bedenken altijd samen met de cliënten wat we die dag gaan doen. Deze keer zijn we wat meer aan huis gebonden, omdat één van de bewoners net uit het ziekenhuis gekomen is, maar we maken er zeker een gezellige dag van. Het appartement is feestelijk versierd en ik zorg dat we lekkere dingen in huis hebben voor het kerstontbijt. 's Avonds gaan de bewoners gourmetten, waarschijnlijk samen met cliënten van de andere appartementen, maar dan ben ik alweer thuis, ik werk tot 15.00 uur."

Een etentje

Na haar werk heeft Susanne nog een etentje met vrienden. "Dat is dan weer een voordeel", lacht ze. "Je hoeft dan alleen maar aan de schuiven, je hebt immers gewerkt. Natuurlijk houd ik er rekening mee dat ik de volgende dag vroeg op moet. Ook 'derde kerstdag' begin ik om 7.00 uur."

We maken er met de cliënten een gezellige dag van'Erg dat ze moet werken, vindt ze het helemaal niet, het heeft ook voordelen. "We staan heel luxe; omdat niet alle bewoners thuis zijn, kan ik meer tijd en aandacht besteden aan de mensen die er wel zijn. De bewoners slapen graag uit, dus mijn dienst begint om 7.00 uur rustig aan. Bovendien hoeven we allemaal maar één feestdag te werken, omdat we best een groot team hebben." Je hoort het wel eens anders in de zorg.

Jaarwisseling

"Met de jaarwisseling ben ik dan ook lekker thuis, dat wil ik ook graag. Natuurlijk bel ik tijdens mijn werk een paar keer naar huis of alles goed gaat en ik haal ook voor thuis lekkere dingen in huis voor een lekker ontbijtje voor mijn man en kinderen. Maar ook zij vinden het niet echt een probleem, ze zijn niet anders gewend en vermaken zich wel."

Tijd samen

De andere kerstdagen kiezen Susanne en haar gezin bewust voor tijd samen. "Kerstavond vieren we met familie, eerste kerstdag zijn we lekker onder elkaar. Na een moeilijke tijd in de familie - mijn broer en moeder waren ernstig ziek - zijn we heel dankbaar dat we deze kerst weer, met minder zorgen, met elkaar kunnen vieren. En dan besef je ook hoe belangrijk het is om van de positieve dingen te genieten en niet stil te blijven staan bij dingen als moeten werken. En hoe belangrijk het is om er ook voor onze cliënten een mooie dag van te maken. Niet alleen met kerst trouwens, dat doen wij iedere dag. Het is fijn als je zelf ook met een goed gevoel naar huis gaat."