Ze zijn al 51 jaar getrouwd, Adri en Cor. En al veel langer samen bovendien. In voor- en tegenspoed. Maar ook als je elkaar dat ooit hebt beloofd, is mantelzorg niet vanzelfsprekend. En al doe je het evengoed met liefde, dan nog is het (soms) pittig. 

"Ik dacht echt dat -ie er tussenuit ging piepen", zegt Adri Westland. Zij en Cor hebben een 'rotweek' achter de rug. Cor heeft de longziekte COPD en kreeg daar een infectie aan de bovenste luchtwegen overheen. Na een prednison- en antibiotica-kuur krabbelt hij weer overeind, maar hij oogt nog wat bleekjes en is (nog) vermoeider dan normaal. 

38% longinhoud

Door de COPD heeft Cor nog maar 38% longinhoud. "Dan kan je zo'n infectie er eigenlijk niet bij hebben. Ik was er echt beroerd aan toe. Maar gelukkig was het geen longontsteking, want dat zou ik waarschijnlijk niet overleven." Hij vertelt dat hij een niet-reanimeren armband wil. Adri hoort hem ogenschijnlijk onverstoorbaar aan. Hoe voelt dat voor haar, als hij dat zegt? "Dit is een van de dingen die we hebben besproken", verklaart ze. "Natuurlijk hoop ik dat we nog een aantal mooie jaren voor de boeg hebben, maar ik moet realistisch zijn. Cor zijn toestand is in redelijk korte tijd enorm verslechterd. Ons leven is daardoor erg veranderd. Er komt een moment dat we afscheid moeten nemen, daar moet je wel over kunnen praten samen."

Als je altijd een heel actief stel bent geweest, en een van de twee gaat wat mankeren

Dat is een van de redenen waarom Cor en Adri hun persoonlijke verhaal willen delen. "Om dingen bespreekbaar te maken. Want de laatste maanden zijn niet makkelijk geweest", steekt de Weespse van wal. "Als je altijd een heel actief en sportief stel bent geweest, en een van de twee gaat wat mankeren, dan komt alles op zijn kop te staan. Ik begreep in het begin niet waarom Cor nooit meer een ommetje met me wilde maken. Ik vond dat maar saai van hem. Tot het hoge woord er uiteindelijk uit kwam. Hij had daar gewoon niet meer genoeg lucht voor. Het heeft een hele tijd geduurd voordat hij dat voor zichzelf en aan mij durfde toe te geven. Die acceptatie en het accepteren van hulp gaan stapje voor stapje en ging bij ons gepaard met best wel wat wrijving."

Beroeps-COPD

Cor wordt binnenkort 73. Dat hij beschadigde longen heeft weet hij al jaren. Als cv-monteur is hij vroeger veelvuldig in aanraking gekomen met asbest. Hij kent diverse oud-collega's die ook beroeps-COPD hebben. En hij is er eerlijk in: dat hij lang niet kon stoppen met roken heeft zijn gezondheid ook geen goed gedaan. "Het lukte me niet op eigen kracht. En vanwege die COPD kon ik ook geen medicijnen krijgen die me hierbij konden helpen. Toen ik op een gegeven moment bijna in een hoestbui bleef, heb ik toch weer de huisarts gebeld. Die ontdekte dat er een nieuw medicijn was dat wel geschikt was voor mij. En het lukte! Ik heb sindsdien geen sigaret meer aangeraakt."

Rollator

Het echtpaar ging ervanuit dat het einde van Cor's rookverslaving tot een betere gezondheid zou leiden. Maar dat gebeurde niet. "Mijn kortademigheid werd niet beter, integendeel. Ik werd doorverwezen naar de longarts. Daaruit bleek dat de COPD bij mij al in een vergevorderd stadium is. Genezing is helaas niet mogelijk, dus ik kreeg therapie en medicijnen. Dat werkt een beetje." Als Cor - zoals nu - wat langer aan het woord is, merk je dat hij niet genoeg lucht krijgt. Laat staan wat er gebeurt bij andere inspanningen. Vrijwilligerswerk, vakanties, erop uitgaan met Adri; het is allemaal veranderd. Als ze al ergens samen heengaan, moet Adri hem voor de deur afzetten. Er werd een invalidenparkeerkaart aangevraagd en - quelle horreur - een rollator. 

Ondertussen probeert Adri zoveel mogelijk haar eigen dingen te blijven doen

Op de dagen dat hij zich goed voelt, gaat Cor er met de auto of op de elektrische fiets op uit. Op de koffie bij een oud-collega bijvoorbeeld. En hij speurt het internet af naar modelbouw-miniaturen voor de Kerststal waar hij samen met een kleinkind aan werkt. Ondertussen probeert Adri ook zoveel mogelijk haar eigen dingen te blijven doen: ze geeft naailessen bij Versa, is vrijwilliger bij het Repaircafé en verzorgt op verzoek creatieve workshops.  "Het is heel belangrijk voor me dat ik dat kan blijven doen", zegt ze. "Want ìk ben niet ziek. Mensen zeggen soms: 'Dat je hem alleen durft te laten!'. Maar er kan altijd iets gebeuren. We proberen juist zoveel mogelijk nog een leuk leven te leiden."

Niet zeuren

Cor zou ook niet willen dat Adri voor hem thuisblijft. "Ze heeft al zoveel moeten opgeven. Natuurlijk had ik het voor mezelf allemaal ook graag anders gezien, maar ik vind het vooral naar voor Adri. Er komt een dag dat ze er alleen voor staat." Dat Cor snapt dat zijn ziekte Adri net zo goed raakt, doet haar goed. Dat is ook wel eens anders geweest. "We zijn elkaar wel even kwijt geweest", zegt ze eerlijk. "Cor wordt afhankelijker, er komt meer op mij neer, ons leven is veranderd, we praten over dingen die geregeld moeten worden. Alles staat op zijn kop, dat is heel heftig. Het is belangrijk dat ik gewoon hardop kan zeggen dat ik het soms best moeilijk heb. Als mantelzorger kun je het gevoel hebben dat jij niet mag zeuren omdat jij immers niet ziek bent, maar zo werkt dat niet." 

Hun eerlijke verhaal komt misschien wat somber over, maar het echtpaar kan ook meer dan ooit genieten. Juist van wat nog wel kan. Rondtrekken door Scandinavië kan niet meer, maar kamperen in de Achterhoek kan - met een beetje hulp - gelukkig nog wel. De hele dag klussen bij speeltuin Don Bosco kan niet meer, maar het gras maaien op een elektrische maaier kan wel. Cor is binnenkort jarig en dat vieren ze in een vakantiehuisje met alles erop en eraan, de kinderen en kleinkinderen komen dan ook langs: "We proberen nog zoveel mogelijk uit het leven te halen." 

Dit verhaal is geschreven in de aanloop naar de landelijke Dag van de Mantelzorg, aanstaande zondag. Tientallen Weesper mantelzorgers worden die dag door Versa Welzijn in de watten gelegd met onder meer een workshop parfum maken.