Wat de Hondsrug is voor Drenthe, is de Gooi en Vechtstreek voor Noord-Holland. Met het Naardermeer, de Vecht en de Aetveldsche Polder bevat onze regio dusdanig veel geologisch erfgoed, dat dit vanuit aardkundig oogpunt het meest waardevolle gebied in deze provincie is. 

Om de aardkundige waarden van dit soort unieke gebieden te beschermen en te versterken, geeft UNESCO (een gespecialiseerde afdeling van de Verenigde Naties) sinds 2015 de status Unesco Global Geopark uit. Momenteel zijn er wereldwijd 140 Unesco Global Geoparks. In Nederland heeft alleen De Hondsrug deze status, maar in verschillende delen van ons land lopen al jaren projecten om ook voor andere Nederlandse natuurgebieden deze kwalificatie te verwerven. Denk hierbij aan de Schelde-Delta (Noord-Brabant, Zeeland, Vlaanderen), Peelhorst (Noord-Brabant), de Heuvelrug (Noord-Holland, Utrecht, Gelderland) én onze regio: de Gooi- en Vechtstreek (Noord-Holland, Utrecht). 

Samen verder

In 2018 liet het Nationaal Forum Unesco Global Geoparks in een tussentijdse beoordeling weten dat de kandidaat-gebieden Heuvelrug en Gooi- en Vechtstreek alleen kansrijk konden zijn als ze werden samengevoegd. Zowel de provincie Noord-Holland als de provincie Utrecht kon zich hierin vinden. Hierop hebben de besturen van de burgerinitiatieven Geopark Heuvelrug en Geopark Gooi & Vecht een wetenschappelijke commissie verzocht zich over de omvang en grenzen van een eventueel gezamenlijk Geopark te buigen. Daaruit kwam de conclusie dat beide gebieden zeker qua waterhuishouding prima als een geheel konden worden gezien.

Door de krachten te bundelen is de kans op de UNESCO-titel veel groter

Hierop besloten de twee burgerinitiatieven samen verder te gaan onder de naam Stichting Geopark Heuvelrug – Gooi en Vecht. Door de krachten te bundelen maken ze een veel grotere kans op de UNESCO-titel. Het nieuwe beoogde Geopark bestrijkt nu globaal de Heuvelrug, het Gooi en de waterrijke gebieden aan weerszijden: de Vechtstreek, de Kromme Rijnstreek en het Eemland. Grofweg kun je het gebied beschrijven als een strook van polders, rivieren en andere natuurgebieden tussen Weesp/Muiden en Rhenen.


De Aetsveldsche Polder is een aardkundig monument. Foto: André Verheul

Er is een nieuw bestuur samengesteld (uit de besturen van de twee eerdere stichtingen), dat ervan overtuigd is dat het samengevoegde gebied de kwalificatie Unesco Global Geopark verdient en zich voor honderd procent gaat inzetten om die status ook daadwerkelijk te verkrijgen. Voorzitter van de nieuwe gezamenlijke stichting is Marc Hofstra uit Zeist, voorheen voorzitter van het burgerinitiatief Geopark Heuvelrug. "De afgelopen jaren ben ik voor dit project zelf vooral actief geweest binnen de provincie Utrecht, maar zo langzamerhand komen we jullie kant op. We hopen over niet al te lange tijd met Weesp en de omliggende gemeenten om tafel te kunnen, want met aardkundige monumenten als het Naardermeer, de Vecht en de Aetveldsche Polder liggen in jullie omgeving natuurlijk toch wel de pronkstukken van Noord-Holland." 


Ook de Vecht valt onder het geologisch erfgoed. Foto: Robin Voorhamm

In en rond Weesp liggen de geologische pronkstukken van Noord-Holland

Werken aan draagvlak 

De activiteiten van Hofstra en de andere bestuursleden liggen nu vooral op het creëren van een zo breed mogelijk draagvlak. Er is al een flinke lijst met partners en sympathisanten; van provinciebesturen en de grotere natuur- en milieuorganisaties tot vakantieparken en tuinderijen. "Maar in Weesp en omgeving moeten we daar nog echt mee beginnen", zegt Hofstra. "Het is ook een behoorlijk tijdrovend - echt jaren durend - proces. Met name overheden staan vaak in eerste instantie niet te juichen bij het horen van de ambitie 'Unesco-status'. Ze zijn bang dat ze met deze kwalificatie een gebied volledig op slot gooien, dat je zelfs geen steen meer mag verplaatsen. Maar dat is echt niet zo. Ook in een Geopark blijven initiatieven mogelijk. Sterker nog: de kwalificatie biedt juist mooie kansen wat duurzame ontwikkelingen betreft." 

Grote jongens 

Draagvlak en burgerinitiatief zijn voorwaarden om een Geopark in aanmerking te laten komen voor de Unesco-status. De noodzaak van het werven van partners is daarom tweeledig: "We moeten kunnen laten zien dat ons initiatief breed gesteund wordt. Daarnaast hopen we ook op steun in andere vormen. Omdat het hier om burgerinitiatief gaat - wat zoals gezegd ook een voorwaarde is - bestaat ons team uit vrijwilligers. Maar we zitten wel bij de grote jongens om tafel, dus ons presentatie- en educatiemateriaal moet professioneel zijn. We zijn daarom extra blij met partners die hierin iets voor ons kunnen betekenen, bijvoorbeeld door hun diensten ter beschikking te stellen of door ons financieel te ondersteunen."

Versterking uit Weesp is ook zeer welkom, zegt Hofstra. "Het is veel werk en we komen vaak handen tekort. Het zou sowieso goed zijn om meer mensen uit jullie regio in ons team te hebben." Wie zich wil aansluiten of meer wil weten, kan mailen naar: info@geopark-heuvelrug.nl.