De redactie van het WeesperNieuws kwam deze dame en haar bijzondere werk op het spoor door een artikel van het NRC uit mei 2019. In het kader van 100 jaar vrouwenkiesrecht had die krant een top 100 van pionierende Nederlandse vrouwen samengesteld. De Weespse prijkt op die lijst, maar de informatie in het overzicht is summier.  

Melkwegjournaal

Na wat speurwerk stuitten we op oude filmpjes op YouTube, onder meer van Het Melkwegjournaal. Dit waren korte reportages die van 1982 tot en met 1986 voor aanvang van de hoofdfilms in de Melkweg Cinema werden vertoond. Reporter Don Bierman en cameraman Matthijs Blonk waren erbij toen de schoorstenen werden neergehaald. Ze waren bepaald niet de enigen die op het spektakel waren afgekomen. De omgeving, waaronder de Singelgracht, stond vol mensen. De Amsterdamse politie, toen nog rondrijdend in de kenmerkende witte VW Golf GTI's à-la Baantjer, was in groten getale aanwezig om het publiek op veilige afstand te houden. 


Een paar minuten voor de beeldbepalende schoorstenen omgaan, still uit het YouTube-filmpje onderaan dit artikel. 

Het Wilhelmina Gasthuis was een ziekenhuis in Amsterdam Oud-West, gebouwd in 1891. Wilhelmina zelf, toen pas tien jaar en dus nog prinses, legde destijds de eerste steen. Het Wilhelmina Gasthuis deed vanaf 1925 decennialang dienst als academisch ziekenhuis bij de Universiteit van Amsterdam, samen met het oudere en nog centraler gelegen Binnengasthuis. In 1981 werden de ziekenhuizen samengevoegd en verhuisden ze naar een nieuwe locatie in Holendrecht. Dit ziekenhuis kennen we nu als Amsterdam UMC, locatie AMC.

Hoe haal je twee stenen buizen van bijna zestig meter hoog veilig neer?

Herontwikkeling

Na de sluiting van het Wilhelmina Gasthuis bleef er een 10 hectare groot terrein met meer dan 50 gebouwen over. Om deze grond te kunnen herontwikkelen moest er dus flink worden gesloopt. Ook de beeldbepalende schoorstenen moesten tegen de vlakte. Maar hoe haal je twee stenen buizen van bijna zestig meter hoog veilig neer? Voor die klus werd de firma L. Bax Sloop-, Grond- en Springwerken uit Weesp ingeschakeld. Aan het roer van dit aannemingsbedrijf stond Leni Bax, naar verluidt destijds de enige vrouwelijke springmeester in ons land. 

Flinke dreun

Samen met haar team brengt ze zaterdag 2 maart 1985 een flinke hoeveelheid dynamiet aan. Als alle voorbereidingen zijn getroffen, is het doodstil. Op de filmpjes is te zien hoe de menigte gespannen wacht op wat komen gaat. Dan klinkt er een flinke dreun en binnen enkele seconden veranderen de enorme buizen in grote bergen puin. Het publiek reageert met applaus en gejuich. Melkwegjournaal-reporter Bierman weet Leni Dynamite, zoals ze zichzelf in die periode in advertenties noemt, na afloop even voor de camera te krijgen. Ze laat de kijkers weten 'enorm tevreden' te zijn over de actie en op de vraag wanneer het volgende spektakel komt zegt ze: "Wanneer de gemeente ons weer zo'n heerlijke opdracht geeft". Als ze vervolgens kordaat doorloopt, concludeert de verslaggever: 'Pittig dametje'. 


Daar gaan ze, still uit het YouTube-filmpje onderaan dit artikel.

Waarom het zo heerlijk is om iets op te blazen, hadden we Leni het liefste zelf willen vragen maar ze is zeer lastig te bereiken. Na vele vruchteloze mailtjes en telefoontjes kwamen we deze week eindelijk in contact met een familielid. Ze blijkt na de schoorstenenklus te zijn verhuisd naar Barneveld. Ook daar is ze nog een tijd actief geweest in de sloopbranche. 

Pensioen onder de zon

Inmiddels is het bedrijf ter ziele, is Leni achterin de zeventig en geniet ze onder de Zuid-Europese zon van haar pensioen. Haar neef vertelt aan de telefoon dat hij er destijds bij was in Amsterdam: "Ik was toen begin twintig. Het was een mooie klus, die ook heel goed is verlopen. Ik heb tegenwoordig een houthandel, maar ik ben zelf ook nog een tijd springmeester geweest. Prachtig vak!" 

Leni Bax laat de kijkers van het Melkwegjournaal weten 'enorm tevreden' te zijn over het verloop van de klus

Op het terrein waar het Wilhelmina Gasthuis stond, zit nu een woon- en werkvereniging waar zo'n tachtig mensen - veel kunstenaars en andere creatieven - samen wonen en werken en ook samen alles beheren en onderhouden. 

Bronnen: WG Terrein, Matthijs Blonk, NRC en Wikipedia