Geen Weesper van origine, maar inmiddels zeker in hart en nieren. Daar zijn er wel meer van in Weesp en Monique Houtzager hoort daar bij. Tien jaar lang woonde ze met haar toenmalige man in een woonark aan de Utrechtseweg, na haar scheiding verhuisde ze naar Almere maar eigenlijk wist ze niet hoe snel ze weer terug moest keren naar de Vechtstad. “Ik, maar vooral mijn zoon die hier geboren is, miste Weesp heel erg. We zijn daarom op zoek gegaan naar een woning in het centrum en hebben een geweldig appartement gevonden. Dat voelde als thuiskomen. Ik heb in Weesp letterlijk op het schoolplein gestaan dus ik ken hier veel mensen. We waren allebei dolgelukkig dat we terug waren.”

Ingehaald door websites

Monique heeft een opleiding gevolgd in pr, voorlichting en communicatie, werkte vervolgens geruime tijd in de fondsenwerving voor goede doelen en had erna als ondernemer een relatiebemiddelingsbureau in Weesp. “Ik heb veel 30+ singles bij elkaar kunnen brengen. Ik heb dat zeven jaar met plezier gedaan, maar ben ingehaald door alle websites die op dat gebied zijn gekomen.”

‘Het mooie van herinneringen is dat niemand ze van je af kan nemen, dat geef ik mensen graag mee’

Yarden

De volgende stap was dat ze evenementenorganisator werd bij Yarden, een van de grootste uitvaartverzorgers in Nederland. “Doordat ik bij Yarden logischerwijs steeds meer leerde over thema’s rondom de dood, afscheid en rouw en verlies. Door de lezingen en symposia die ik organiseerde, ontdekte ik dat er veel diepgang achter de dood zit. Wat ik daarmee bedoel? Een naderend levenseinde doet iemand bewegen na te denken over zijn of haar leven en geleerde lessen en boodschappen die men wil achterlaten. Ook is het interessant wat rouw nu precies inhoudt en hoe verschillend mensen omgaan met rouw en verlies, wat hen helpt en wat hen kan troosten. Het is mooi mensen te kunnen helpen hun herinneringen aan hun overleden dierbare vorm te geven door middel van een persoonlijk afscheid. Het mooie van herinneringen is dat niemand ze van je af kan nemen, dat geef ik mensen graag mee.” 

“Tijdens de afscheidsceremonie van mijn vriendin zag ik welke steun mensen hadden aan mijn voordracht en ik dacht ‘Wauw, wat is dit eigenlijk mooi werk.” 

In memoriam

Deze diepe zielenroerselen kwamen langzaam maar zeker los, maar toch was dit niet de directe aanleiding voor haar om de hbo-studie uitvaartbegeleiding te gaan volgen. Die was wel het feit dat een van haar beste vriendinnen kwam te overlijden en Monique door haar vriendin werd gevraagd om te helpen haar afscheid te organiseren en haar ‘in memoriam’ te verzorgen.

“Zij was 48 jaar, wist dat ze op korte termijn zou overlijden en vroeg mijn hulp. Zeer intensieve gesprekken in de laatste weken van haar leven volgden, dat kun je wel bedenken. Maar het was mooi en heeft mijzelf enorm geholpen om afscheid van haar te nemen. Tijdens de afscheidsceremonie in haar geliefde eetcafé aan het water zag ik welke steun mensen hadden aan mijn voordracht en ik dacht ‘Wauw, wat is dit eigenlijk mooi werk.’ Ik ben me toen gaan verdiepen in het vak en raakte steeds meer geïnteresseerd en enthousiaster. Alle puzzelstukjes vielen voor mij op z’n plek.

‘Alle puzzelstukjes vielen op hun plek’

Vlieguren

“Ik heb het nationale vakdiploma gehaald en ben begonnen als uitvaartbegeleider. Te beginnen via Yarden bij de Gooische Uitvaartverzorging. Daar heb ik ‘vlieguren’ gemaakt en daar merkte ik ook dat ik uitvaarten veel persoonlijker wilde verzorgen dan dat in de uren binnen een vast dienstverband mogelijk was. Toen heb ik de stap gezet om voor mezelf te beginnen. Inmiddels, na vier jaar uitvaartbegeleiding, heb ik het vak helemaal in mijn vingers. Maar nog steeds blijf ik nieuwe dingen tegenkomen. Op de automatische piloot gaat deze dienstverlening niet werken en het is altijd hollen of stilstaan. Aan mijn bedrijf is een zorgteam verbonden voor de laatste verzorging van een overledene. Ik sta 24/7 aan. Inmiddels ben ik daar helemaal aan gewend en kan ik dat prima inpassen in mijn privéleven. Het geeft mij voldoening iets te kunnen betekenen voor mens en maatschappij, dat heb ik altijd al gehad.” 


‘Het is belangrijk dat de coronaregels worden nageleefd. We hebben met elkaar deze verantwoordelijkheid, ook om beperkende maatregelen te voorkomen.”

Voor dit vak heb je bepaalde vaardigheden nodig, zoveel is zeker. “Het geeft mij voldoening iets te kunnen betekenen voor mens en maatschappij, dat heb ik altijd al gehad. Ik bied een luisterend oor en let op details. Op die manier lukt het zaken aan elkaar te verbinden om zo samen met de nabestaanden een afscheid heel persoonlijk vorm te geven. Nabestaanden zeggen vaak dat ze blij zijn met de empathische en creatieve manier waarop ik de uitvaart begeleid heb.” En stevig in je schoenen staan, is ook een voorwaarde.

‘Soms is het inderdaad heftig. Bijvoorbeeld bij het verlies van een kind’

Op leeftijd

“De meeste mensen die sterven zijn op leeftijd en hoe verdrietig ook, dat is natuurlijk. Maar soms is het inderdaad heftig. Bijvoorbeeld bij het verlies van een kind. Dat is voor een ouder het verdrietigste wat je kan overkomen. Ik heb meegemaakt dat in een gezin twee kinderen waren overleden en dat neem je echt wel mee naar huis. Ook heb ik meerdere uitvaarten mogen verzorgen naar aanleiding van een zelfdoding. Ik heb gelukkig veel contact met naaste collega’s, bij wie ik dan terecht kan om mijn hart te luchten. Dat doen we bij elkaar.”

Werkwijze

Inmiddels heeft Monique er rond de 250 uitvaarten op zitten, crematies en begrafenissen, ook kerkelijk, en ze heeft zichzelf een werkwijze eigengemaakt. “Wat ik altijd als eerste doe bij een kennismaking met een familie, is ‘horen en voelen’ wat er is gebeurd. Niet meteen de map op tafel, maar luisteren om erachter te komen hoe hun dierbare is overleden, hoe het met iedereen is, want dat is altijd anders, en wat de overleden persoon voor iemand was, wat was belangrijk voor de persoon en welke hobby’s of passies had hij of zij. Ook vraag ik altijd om foto’s te mogen zien van de overledene.”
“Na de kennismaking wil ik weten of er duidelijk concrete wensen zijn en aan de hand daarvan stellen we met elkaar vast wat qua afscheid het best past bij de overledene. Bij mij hoeven zeker niet alle beslissingen te worden genomen in één dag.”

Specialisme

“Ik vind het mijn taak, dat is mijn specialisme, om een zo persoonlijk mogelijk afscheid te verzorgen. Als de overleden persoon een buitenmens was en, ik noem maar een voorbeeld, altijd in een cabrio reed, dan inspireer ik de nabestaanden daar iets mee te doen. Als staatsievervoer kan dan worden gekozen voor een rouwcabrio. We kunnen met de rouwstoet vervolgens een geliefde route rijden. En in plaats van een aula in een crematorium kan de afscheidsceremonie gehouden worden op bijvoorbeeld een horecalocatie waar de overledene graag kwam. Nee, ik zie daarbij geen beperkingen. Mensen hebben vaak geen idee wat er allemaal mogelijk is. Ik zie het ook als missie om het imago van de uitvaartbranche te bevorderen. Het is al lang niet meer somber, stoffig en ouderwets.”

‘De tijd van koffie met cake is echt wel zo’n beetje voorbij’

“De tijd van koffie met cake is echt wel zo’n beetje voorbij. Tegenwoordig is bier, wijn, frisdrank en bittergarnituur populair, maar ik heb ook een uitvaart gehad met sushi en waterijsjes, want daar hield de overledene zo van. Letterlijk een toost uitbrengen op het leven hoort er steeds vaker bij. Ik heb ook geen boeken met standaard rouwkaarten en rouwbloemen. Ieder mens is uniek, daar hoort een unieke kaart bij. Dat geldt ook voor de bloemen.”

Meest bijzondere uitvaart

“Wat mijn meest bijzondere uitvaart tot nu toe is? Laatst had ik een uitvaart van een mevrouw van wie het oorspronkelijke gezin ernstig gebrouilleerd was. De twee dochters wilden graag de begrafenis bijwonen, maar niet met vader erbij. Uiteindelijk heb ik een dubbele uitvaart verzorgd. Eerst kwam vader met zijn gezelschap bij het graf, we hebben de uitvaartkist met moeder op dat moment half laten zakken. Daarna kwamen de dochters, hielden we weer een ceremonie en lieten we de kist uiteindelijk helemaal zakken.”

Witte paarden

“En onlangs hadden we een mooie plechtigheid in de tuin van de overledene, waarna de rouwstoet te voet naar de begraafplaats ging, voorgegaan door de twee lievelingspaarden van de overleden mevrouw. Op de begraafplaats zei de beheerder, die heel goed meedacht, dat de paarden zelfs mee mochten tot aan het graf. Dat was zo indrukwekkend, net een film. Nee, ik heb eigenlijk nog nooit een wens gehad die onuitvoerbaar was. Het meeste is wel mogelijk.”

‘Ik heb nog nooit een wens gehad die onuitvoerbaar was’

Voorbespreking

Monique is, om haar dienstverlening zo goed mogelijk te kunnen vervullen, een groot voorstander van een voorbespreking. “Dat wil zeggen het afscheid persoonlijk bespreken met degene die gaat overlijden en dienst naasten. Iedereen heeft de regie over zijn of haar eigen leven, waarom dan niet de regie over je eigen afscheid? Nabestaanden vinden het vaak moeilijk keuzes te maken. Er moeten ook veel keuzes worden gemaakt. Het is fijn als zij weten wat de wensen van hun geliefde zijn. Soms vinden mensen het ook fijn om te weten wie hun uitvaart verzorgt, het geeft rust als ze weten dat deze in goede handen is. Zo heb ik meerdere keren ervaren. Een voorbespreking kan worden aangevraagd, trouwens door iedereen, ongeacht leeftijd en gezondheid. Desgewenst kijk ik de uitvaartpolis ook meteen even na en maak ik een kostenbegroting van het gewenste afscheid. Eigenlijk gun ik ieder mens een voorbespreking!”

“Ik heb niet de ambitie om te groeien met personeel, maar ik wil wel groeien in de zin van verdieping zodat ik zo breed en zoveel mogelijk dienend kan zijn.”

Corona

En toen kwam corona en werd alles anders. Vereist dat veel aanpassing van de funeral planner? “Nogmaals, ik denk nooit in beperkingen maar in mogelijkheden, ook niet in coronatijd. Op het dieptepunt mochten niet meer dan 30 personen bij elkaar komen en ik heb ervaren dat dat creativiteit in mensen losmaakt ten behoeve van een waardig afscheid. Er ontstaan nieuwe rituelen, met kaarsen, bloemen, linten, er zijn meer livestreams en video-opnames van het afscheid, er is meer live muziek, ook in de vorm van huiskamerconcerten. Natuurlijk is het niet leuk als je 120 mensen zou willen uitnodigen voor een afscheid en er kunnen er maar 30 bij zijn. Maar juist door de intimiteit wordt het door nabestaanden ook als heel mooi ervaren.”

‘Geen fysieke troost kunnen ontvangen - of geven - terwijl je het juist zo nodig hebt, is zwaar’

Soepeler

“De regels zijn nu gelukkig soepeler. Wat wel verdrietig is en blijft is dat mensen elkaar niet kunnen aanraken. Geen fysieke troost kunnen ontvangen - of geven - terwijl je het juist zo nodig hebt, is zwaar. Ik ben geen handhaver of politieagent, maar ik ben er wel verantwoordelijk voor dat alles volgens het advies en de regels van het RIVM en de overheid gaat. Daarom stip ik de regels bij een uitvaart duidelijk aan. Het is belangrijk dat de regels worden nageleefd. We hebben met elkaar deze verantwoordelijkheid, ook om beperkende maatregelen te voorkomen. Daar zit niemand op te wachten. Wij als uitvaartbranche niet, maar zeker nabestaanden niet.”

Ondernemer

Monique is ook ondernemer en dus is de vraag gerechtvaardigd of ze ambitie heeft om, bijvoorbeeld, haar bedrijf dat ze nu nog alleen bestiert wil laten groeien? “Ik heb niet de ambitie om te groeien met personeel, maar ik wil wel groeien in de zin van verdieping zodat ik zo breed en zoveel mogelijk dienend kan zijn. Onlangs heb ik bijvoorbeeld een masterclass ‘Dementievriendelijke uitvaartzorg’ gevolgd om mensen met dementie aan te sluiten bij het afscheid van hun dierbare. Mede ook om een dubbel afscheid te voorkomen. Als moeder overlijdt en vader met dementie niet mee gaat naar de uitvaart, is dat een dubbel verlies voor de kinderen.

Samenwerken

Ondernemen is ook, vindt zij, samenwerken met andere ondernemers. Hier hangt Monique sterk aan. “Ik sta daar erg voor open. Ik werk bijvoorbeeld samen met Van Vuure Uitvaartverzorging, voor veel Weespers bekend als de opvolger van Nieuwhof, maar ook met andere plaatselijke ondernemers, onder andere uit de horeca en de bloemist.”

‘In de toekomst zou ik graag in Weesp een 24-uurs-rouwkamer realiseren op een mooie plek in de natuur’

“Of ik een droom heb? Ja, zeker. In de toekomst zou ik graag in Weesp een 24-uurs-rouwkamer realiseren op een mooie plek in de natuur waar naasten in en uit kunnen lopen met een eigen sleutel, aan de Vecht of op Landscroon, nu dat een gemeentelijk monument wordt, wie weet. Het is daar zo mooi, maar het moet wel snel worden opgeknapt. In tegenstelling tot veel andere dorpen en steden bestaat deze dienstverlening wonder boven wonder in Weesp nog niet en wordt het hoog tijd om ook in Weesp in deze behoefte van nabestaanden te voorzien. Ik houd mij aanbevolen voor een samenwerking in deze.”