Waarom een luisterend oor genoeg is voor een rouwende

Wat zeg je tegen iemand die onbedaarlijk huilt na het overlijden van een dierbare? Soms niets. Soms is een arm om iemand heen en een luisterend oor al voldoende.

door Karin van Leeuwen

Hoe help je iemand die een dierbare verliest? Woorden zijn lang niet altijd genoeg om het grote verdriet verzachten. Echt waardevol voor iemand vol verdriet is het bieden van een luisterend oor. Iemand die gewoon aanwezig is, niet oordeelt en niet naarstig op zoek is naar oplossingen. "Want die zijn er niet", weet Ellen. Sinds twee jaar werkt zij als vrijwilliger van Uitvaartstichting Hilversum in de Huiskamer van Springer op de Bosdrift in Hilversum. "Dit rouwcafé bij de begraafplaats Bosdrift is zeven dagen per week open voor mensen die behoefte hebben aan een praatje, warmte en inderdaad een luisterend oor. Vaak zijn ze bij het graf van hun geliefde geweest en daarna komen ze bij ons." Onder het genot van een kopje koffie begint Ellen het gesprek.
Of dat niet heel moeilijk en zwaar is? Ze schudt haar hoofd. "Nee, ik vind dat niet moeilijk. Bang voor emoties ben ik niet, integendeel, ik vind het een compliment als mensen zich kwetsbaar durven opstellen. Dan kan ik ze helpen." Hoe help je iemand die zo enorm verdrietig is? Vaak is het voldoende om de rouwende de ruimte te geven om gevoelens te uiten. Ellen: "Soms is dat al alles wat ze nodig hebben en waardoor ze zich gesteund voelen."
Rouw is een intens en complex proces dat voor iedereen anders verloopt. Uit ervaring weet Ellen dat echt luisteren helpt. "Maar kom dan niet gelijk met eigen ervaringen. Zeg niet als iemand iets vertelt: 'o, dat had mijn tante ook en zij...' zet jezelf aan de kant en wees er echt voor iemand. Toon oprecht interesse en geef emoties de ruimte. Oefen geen druk uit, laat iedereen op zijn eigen manier en tempo rouwen." Het steeds opnieuw vertellen van het verhaal kan helend werken en dat betekent voor de luisterende oren dat ze misschien verschillende keren hetzelfde verhaal horen. Geen probleem, vindt Ellen. "Als ik iemand daarmee kan helpen, vind ik dat heel fijn. Ik benadruk dat gevoelens normaal zijn. Door te luisteren dat alle gevoelens, ook de misschien wat minder fraaie, er mogen zijn, help ik mensen te begrijpen dat wat ze doormaken na het overlijden van een dierbare een natuurlijke reactie is op verlies. Naast het bieden van een luisterend oor is praktische hulp vaak ook heel betekenisvol. Zeg niet: 'als er iets is weet je me te vinden', maar handel. Kook een pan kippensoep en breng die naar degene die hulp kan gebruiken. Vraag of je boodschappen kan doen of help met huishoudelijke klusjes. "Door taken uit handen te nemen kan iemand zich richten op het emotionele herstel. Het belangrijkste is dat je niet bang bent voor de emoties die loskomen na het overlijden van een dierbare. Laat iemand eindeloos praten en huilen, laat dat er zijn en laat weten dat je er voor iemand bent."