Weesper fotograaf en museumdirecteur maken grootste expo ooit in Huizer Museum

WEESP Een toevallige ontmoeting in Weesp tussen museumdirecteur Christian Pfeiffer en fotograaf Reinier van der Aart leidde tot de grootste tentoonstelling die het Huizer Museum ooit maakte. Op 22 mei opent 'Huizer Meisjes', met historische schilderijen, veertig moderne portretten én een nieuwe Heintje: de 15-jarige Ezra Teeuwissen.

door Marinka Hilders

De oproep leverde ongeveer tien aanmeldingen op van jonge vrouwen tussen de 15 en 24 jaar. Na een selectie bleven twee kandidaten over, waarna de keuze viel op Ezra. "Ze heeft een klassieke uitstraling die goed aansluit bij het beeld van Heintje", vertelt directeur Christian Pfeiffer. De foto maakt deel uit van de expositie 'Huizer Meisjes', die op 22 mei opent.

Naast het portret van de moderne Heintje zijn vijftien historische schilderijen te zien waarin het Huizer meisje Heintje rond 1900 is afgebeeld, afkomstig uit de eigen collectie en andere musea. Ook de serie van fotograaf Reinier van der Aart met veertig portretten van Huizer jongeren krijgt een plek in de tentoonstelling. "Het is de grootste tentoonstelling die het museum ooit heeft gemaakt", benadrukt Pfeiffer.

Twee Weespers één plan

Een tentoonstelling in het jubileumjaar van het museum moest iets bijzonders hebben. Het bijeenbrengen van de vijftien schilderijen met Heintje was op zichzelf al een uitdaging. “Ik heb heel veel moeten bellen. Toen iemand bij het Kröller-Müller Museum mijn plan begreep en de eerste toezegging binnen was, volgden andere musea ook”, vertelt Pfeiffer. Daarmee was een eerste stap gezet, maar het plan ging verder. “Ik wilde er ook iets moderns aan toevoegen.” Terwijl hij al langer met dat idee rondliep, kwam hij in Weesp een oude bekende tegen: fotograaf Reinier van der Aart. “Ik vind zijn werk fantastisch en heel knap hoe hij zichzelf neerzet in de fotografiewereld.” Van der Aart was gelijk enthousiast en heeft het project met beiden handen aangegrepen.

Van meisje naar Heintje

Op tafel in de woonkamer van de fotograaf liggen een aantal drukken van dé foto van Ezra als Heintje. Pfeiffer bekijkt een aantal van dichtbij. De keuze moet nog worden gemaakt. “Het was zo leuk om te zien”, blikt hij terug. “Ezra kwam om 15.00 uur binnen als zichzelf en twee uur later was ze Heintje. De klederdracht kwam tot leven, je ziet opeens hoe het werkt."

Voor de fotoshoot droeg Ezra authentieke Huizer klederdracht uit het depot van het museum, die al meer dan een eeuw niet meer was gebruikt. Vooral het opzetten van de kap vergde veel tijd en precisie. Het gaat niet om een kant-en-klare muts, maar om een grote lap stof die met tientallen spelden in model wordt gebracht. Die kennis is schaars geworden. Voor de shoot werd klederdrachtexpert Jankees Goud ingeschakeld, een van de weinigen die nog weet hoe een oorijzermuts correct wordt opgezet. Het kostte ruim een uur om de kap bij Ezra aan te brengen. “Vroeger deden vrouwen dat elke zondag bij elkaar, dus toen ging dat veel sneller”, aldus Pfeiffer. Van der Aart toverde zijn eigen woonkamer in Weesp om tot fotostudio: lampen, visagie en een stoel van zijn eettafel als decor. Na twee uur was Ezra klaar om gefotografeerd te worden. Hij liet zich inspireren door het originele schilderij. "Daarop zie je dat Heintje niet helemaal rechtop zit, dus ik zei ook tegen Ezra dat ze niet helemaal tegen de leuning aan moest zitten. Dat was de enige aanwijzing. Ze ging zitten, legde haar handen in haar schoot en ik heb niets meer gezegd. Ze zat gelijk perfect en ik ben meteen gaan fotograferen", vertelt hij.

Van der Aart werkte met een klassieke balgcamera, waarbij het model langere tijd stil moet zitten. Dat zorgt voor een bijzonder effect in het beeld. Alleen de ogen zijn echt scherp, terwijl de rest iets vervaagt. Het portret krijgt daardoor een tijdloze uitstraling, die aansluit bij de schilderijen uit rond 1900.

40 portretten

Naast de nieuwe Heintje maakte Van der Aart ook portretten van veertig jongeren uit Huizen. “Dit refereert aan de hele Huizer jeugd rond 1900, de tijd waarin Heintje leefde.” Een ding is daarin wel compleet anders, zij werden vastgelegd zoals ze zijn, zonder regie of styling. De serie vormt een eigentijdse tegenhanger van de historische schilderijen. Die vrijheid leidde tot uiteenlopende beelden. Zo poseerde een van de jongeren met een fatbike, terwijl een ander met een sigaar op de foto ging. “Het doel was om te laten zien wie ze zijn”, aldus Van der Aart.

Voor de uiteindelijke presentatie wordt nog gekeken naar de manier waarop de foto’s worden afgedrukt. Het museum hoopt het portret van de hedendaagse Heintje te kunnen maken met een historische druktechniek, de zogenoemde palladiumdruk, om zo nog dichter bij de uitstraling van de oorspronkelijke werken te blijven. “De kosten daarvan zijn alleen nog hoger dan de andere drukkosten. Het kost 6000 euro.” Het museum staat open voor partijen die het project financieel willen ondersteunen. Ook dit onderstreept de ambitie achter het project. Volgens Pfeiffer is de tentoonstelling uiteindelijk vier keer zo groot geworden als aanvankelijk gepland. “Dit doen we één keer, want het is ook financieel een enorme onderneming.” Tegelijk kijkt hij ernaar uit. “Het wordt echt iets bijzonders.”

Wie is Heintje?
Heintje is een Huizer meisje dat rond 1900 model stond voor kunstenaars uit de zogeheten Gooise School, onder wie Jan Veth en Wally Moes. Met haar donkere haren, donkere ogen en kenmerkende Huizer klederdracht groeide zij uit tot een veelgebruikt model in schilderijen uit die periode. De werken waarin zij voorkomt zijn verspreid over verschillende museumcollecties in Nederland.