Angelique Salvaggio gaf Weesp een literaire huiskamer

In een tijd waarin boekhandels in Nederland onder druk staan door online reuzen en snelle consumptie, is PeZZi PaZZi de uitzondering die de regel bevestigt. De winkel in de Slijkstraat, gerund door Angelique Salvaggio, is in korte tijd uitgegroeid tot een vaste waarde in het Weesper straatbeeld.

door Nikola van Krieken

Salvaggio komt zelf niet uit Weesp. Ze groeide op in Heerhugowaard, studeerde in Amsterdam en woonde er ruim twintig jaar voordat ze zich hier vestigde. “Ik ben eigenlijk van zo’n eerste golf Amsterdammers die naar Weesp kwam”, zegt ze daarover. Destijds, zo’n veertien jaar geleden, zocht ze met haar toenmalige partner en twee kinderen een plek die ruimer voelde dan de stad, maar nog steeds levendig was. “Amsterdam werd te krap, letterlijk en figuurlijk. Weesp was aantrekkelijk, een mooi stadje, alles aanwezig, veel verenigingsleven. Dat vond ik indrukwekkend voor zo’n kleine kern.”

Die overgang van stad naar kleine gemeenschap bleek bepalend. Waar Amsterdam anoniem is, bleek Weesp juist het tegenovergestelde: een plek waar je gezien wordt, waar mensen elkaar groeten en waar betrokkenheid vanzelfsprekend lijkt. Die sociale structuur is iets wat de eigenaresse sindsdien steeds opnieuw is gaan waarderen. “Je staat hier altijd ‘aan’”, zegt ze. “Maar dat warme gevoel, dat iedereen elkaar kent, is ook precies wat het bijzonder maakt.”

Half Italiaans

Achter haar ondernemerschap schuilt een familiegeschiedenis die deels buiten Nederland begint. Haar vader kwam in de jaren zestig als zogenoemde gastarbeider uit Sicilië naar Nederland, ontmoette hier haar moeder en bleef voor de liefde. In huis werd bewust Nederlands gesproken, vanuit het idee dat integratie belangrijk was. “Mijn vader was daar heel strikt in. Hij vond dat je je moest aanpassen aan het land waar je woont.” Het gevolg is dat ze niet tweetalig is opgevoed, iets wat ze achteraf soms jammer vindt, maar dat destijds heel gebruikelijk was in gezinnen met een migratieachtergrond. Die achtergrond zorgde wel voor een kleurrijke jeugd. Met een Italiaanse vader en een moeder met deels Oekraïense wortels was de eettafel een Europese ontmoetingsplek op zich. “We hadden letterlijk heel Europa aan tafel”, lacht ze. De zomers stonden in het teken van lange autoritten naar Sicilië, waar haar grootouders woonden. Met een Volkswagenbusje trok het gezin drie dagen door Europa, vier kinderen op de achterbank, bagage tot aan het dak.

Op Sicilië hielp haar vader mee op het land bij zijn vader, die boer was. Die ervaringen hebben haar kijk op werk en leven sterk gevormd. Thuis gold het motto dat je met hard werken ver komt. Niet afwachten, maar aanpakken. “Schouders eronder en doorgaan”, zoals ze het zelf samenvat. Die mentaliteit is later terug te zien in haar loopbaan. Ze studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en vervolgde met museologie. Een toekomst in de culturele sector lag voor de hand, maar bleek in de praktijk minder vanzelfsprekend. “Het was midden jaren negentig. De culturele sector was al lastig, en een vaste baan in een museum was niet makkelijk te krijgen.” Ze begon als freelancer en rolde vervolgens parttime een boekhandel in de Rivierenbuurt in. Wat begon als bijbaan groeide uit tot een roeping.

Boekenvak op het lijf geschreven

Het boekenvak bleek haar op het lijf geschreven, al ziet ze zichzelf bepaald niet als iemand die overal iets aan kan ‘verkopen’. “Ik denk niet dat ik een goede wasmachineverkoper zou zijn”, zegt ze daar eerlijk over. Dat soort verkoop, waarbij je vooral moet overtuigen op technische eigenschappen of snelle argumenten, past haar niet. In een boekhandel ligt dat anders. “Daar gaat het niet om pushen, maar om luisteren, aanvoelen en iemand helpen iets te vinden dat echt past. Boeken zijn echt een unieke wereld.”

Ze begon ooit via een open sollicitatie bij Scheltema, destijds een van de grootste boekhandels van het land. Daar werkte ze vijftien jaar, groeide door van afdeling naar afdeling en leerde zij het vak in de volle breedte kennen. “Dat inhoudelijke, dat zoeken naar het juiste boek, dat blijft het mooiste van dit vak.” Het was ook de periode waarin het vak veranderde. De opkomst van internet, digitalisering en schaalvergroting troffen de branche hard. “Toen ik begon waren het gouden tijden. We dachten dat internet wel los zou lopen. Daar hebben we ons in vergist.” Toen Scheltema uiteindelijk failliet ging, viel een zeker bestaan weg. Inmiddels woonde ze al een tijdje in Weesp en was daar juist iets in beweging: de lokale boekhandel verdween en liet een gat achter.

Opening PeZZi PaZZi

Wat volgde was geen klassieke ondernemersplanning, maar eerder een samenloop van omstandigheden. Oud-collega’s en bekenden wezen haar erop dat ze in Weesp de ideale kandidaat zou zijn om iets nieuws te beginnen. “Ik ben eigenlijk geen ondernemer van nature”, geeft ze toe. Toch begon het idee te groeien. Ze sprak met Aartje, haar eerste leidinggevende bij Scheltema, vroeg advies en liep uiteindelijk het leegstaande pand in de Slijkstraat binnen. “Ik heb gewoon op de deur geklopt en gevraagd of ze mijn idee wilden horen.” Aartje werkt nu bij PeZZi PaZZi. Op 1 september 2018 gingen de deuren open van PeZZi PaZZi. De naam verwijst naar diversiteit en eigenzinnigheid: een winkel waar voor iedereen iets te vinden moet zijn. Niet alleen boeken, maar ook cadeaus, spelletjes, kaartjes en creatieve producten. Maar vooral: een plek waar selectie en advies centraal staan.

Die selectie is misschien wel haar belangrijkste vaardigheid geworden. Na jaren in het vak weet de eigenaresse precies welke titels ertoe doen en welke beter kunnen worden overgeslagen. “Je ontwikkelt een soort filter. Niet alles hoeft hier te liggen.” Dat geldt zeker voor de enorme stroom aan nieuwe titels. Drie keer per jaar bezoekt ze inkoopbeurzen, leest ze debuten en bespreekt ze met uitgevers wat wel en niet in de winkel komt. “Het is heel veel doen en heel goed luisteren.” De focus ligt bewust op jeugdboeken en literatuur. Dat is geen toeval, maar een keuze die aansluit bij de ontwikkeling van Weesp zelf. De stad groeit, er komen veel jonge gezinnen bij, en daarmee ook een groeiende behoefte aan kinderboeken. “Daar speel je op in. Je kijkt naar je omgeving en past je aanbod daarop aan.” Tegelijkertijd blijft er ruimte voor volwassen literatuur, Engelstalige romans en een sterke selectie Nederlandstalige fictie.

Ondernemerschap

Het ondernemerschap brengt echter ook een andere realiteit met zich mee. Waar ze in grote organisaties altijd kon terugvallen op collega’s of een hiërarchie, staat ze nu zelf aan het roer. “Je bent ineens alles: frontoffice, backoffice, inkoper, leidinggevende.” Dat vond ze in het begin spannend, soms zelfs lastig. Ze is van nature meer inhoudelijk dan zakelijk, zegt ze zelf. Toch groeide ze in die rol, juist door de directe verbinding met de winkelvloer en de Weespers. Die Weesper gemeenschap bleek van onschatbare waarde toen de winkel werd getroffen door een onverwachte tegenslag. Vlak voor de zomervakantie in 2024 ging het mis: een oldtimer die voor de deur stond, begon te rollen en botste tegen de gevel, waarna de benzinemotor vlam vatte. Van het ene op het andere moment was de winkel onbruikbaar. “Ik kon nergens meer bij”, vertelt ze. “Alles was aangetast of beschadigd.”

Waar ze tijdens de coronaperiode nog snel kon schakelen - bestellingen rondbrengen, alternatieven bedenken - was dat hier in eerste instantie onmogelijk. De deur bleef letterlijk dicht. “Dan heb je even 24 uur dat je denkt: wat nu? En daarna ga je toch in de doe-modus.”

Met hulp van haar team, uitgevers, Libris en betrokken Weespers werd er tijdelijk een andere ruimte gevonden in de Slijkstraat. Beschadigde boeken werden, na reiniging, met korting verkocht om opnieuw te kunnen starten, terwijl achter de schermen werd gewerkt aan herstel van de oorspronkelijke winkel. Die periode duurde uiteindelijk ruim een jaar. “Je bent op zoveel fronten tegelijk bezig, dat had ik nooit alleen gekund”, zegt ze. Mensen hielpen met verhuizen, schilderen en organiseren, vaak gewoon omdat ze zich betrokken voelden bij de winkel. Klanten leefden mee en spraken dat ook uit. “Iemand zei tegen me: ik vind het niet alleen erg voor jou, maar ook voor mezelf. Dat vond ik zo treffend.”

Ze voelt zich Weesper

Juist in die periode werd niet alleen duidelijk hoe diep de winkel in de Weesper samenleving is verankerd, maar ook hoezeer zijzelf onderdeel van die gemeenschap is geworden. Ze voelt zich inmiddels een Weesper, al zegt ze dat nog een beetje voorzichtig. Waar ze zich in Amsterdam vrij anoniem kon bewegen, wordt ze hier regelmatig aangesproken, in de supermarkt of bij een film in Wesopa. “Ik ken hier inmiddels veel mensen. Dat geeft een warm gevoel.” De winkel is daarmee niet alleen een plek waar boeken worden verkocht, maar iets wat mensen als ‘van hen’ zijn gaan zien. “Dat collectieve gevoel, dat typeert Weesp”, zegt Salvaggio. “Dat je het samen doet.”
Die betrokkenheid bij de stad stopt niet bij de deur van de winkel. Zo sluit de winkel aan bij landelijke initiatieven, maar altijd met een lokale invulling. Een voorbeeld daarvan is de actie rond het prentenboek, waarbij voor een klein bedrag een boek wordt verkocht met als doel lezen voor ieder kind bereikbaar te maken.
In de praktijk betekent dat dat klanten niet alleen een boek voor hun eigen (klein)kind meenemen, maar ook de mogelijkheid krijgen om er één extra te kopen voor een ander. Die gedoneerde boeken worden vervolgens ingezameld - onder meer via de Grote Kerk - en komen terecht bij de voedselbank, zodat ze uiteindelijk bij gezinnen in en rond Weesp belanden. “Voor een paar euro heeft een kind dan een eigen boek”, zegt ze. “En als iemand er twee koopt en er één weggeeft, geef je een ander kind net zo goed dat plezier.” Steeds weer draait het om dezelfde vraag: wat kun je als boekhandel betekenen voor de stad waarin je zit? Of, zoals zij het zelf zegt: “Wat kun je teruggeven aan Weesp?”

Lievelingsboek

Ondertussen blijft de liefde voor boeken de kern van alles. Lezen is voor een groot deel onderdeel van haar werk - op de hoogte blijven van nieuwe titels, trends volgen, inschatten wat aanslaat - maar juist daarom zoekt ze in haar vrije tijd soms andere vormen van verhalen op. Toch komt ze steeds weer uit bij literatuur die iets losmaakt. “Ik ben een generalist”, zegt ze “maar ik hou wel van boeken die fysiek iets met me dóén.”

Ze leest zelf graag Engelse literatuur, maar ook Nederlandstalige auteurs als Thomas Verbogt en Dimitri Verhulst waardeert ze. Salvaggio heeft een voorliefde voor taal waarin met weinig woorden veel wordt gezegd. Maar minstens zo belangrijk is haar liefde voor jeugdboeken, die ze nadrukkelijk niet alleen voor kinderen vindt. “Ik ben fan van volwassenen die jeugdboeken lezen”, zegt ze. “Alles wat wij meemaken, maken kinderen ook mee, alleen is het vaak net iets directer en puurder opgeschreven.”

Een boek dat haar als kind diep raakte, is ‘De meester van de zwarte molen’. “Dat had zo’n beklemmende sfeer”, herinnert ze zich. “Ik voelde dat echt fysiek.” Het was een van de eerste keren dat ze besefte dat verhalen ook een donkere kant kunnen hebben, en dat verbeelding iets in gang kan zetten wat je niet zomaar loslaat. Die ervaring - dat een boek niet alleen gelezen wordt, maar ook in je lijf gaat zitten - is iets wat ze later nog een paar keer heeft meegemaakt. Zo noemt ze ‘Legend of a Suicide’ als een boek dat haar als volwassene opnieuw zo wist te raken. “Aan het eind zat ik echt naar adem te happen”, zegt ze. “Dat zijn de boeken die blijven hangen.”

Nieuw hoofdstuk

Privé is het leven minstens zo dynamisch als in de winkel. Ze heeft twee kinderen van inmiddels 17 en 20 jaar, die nog thuis wonen maar steeds meer hun eigen weg zoeken. “Dat is ook een fase”, zegt ze. “Dat zij losser komen te staan en hun eigen keuzes maken.” Achter de schermen speelt er meer. Ze is bezig met een nieuw hoofdstuk, letterlijk en figuurlijk. Zo staat de komende tijd in het teken van het opknappen van een nieuw appartement in Weesp, een project waar ze zich naast haar werk op stort. Daarnaast zijn haar ouders op leeftijd en neemt ze steeds vaker de tijd om bij hen te zijn. “Dat loopt allemaal door elkaar heen”, zegt ze nuchter.
Salvaggio is druk, houdt alle ballen hoog, maar ervaart dat niet als iets negatiefs. “Het geeft ook energie. Ik vind het leuk en wil het ook doen zoals ik het voor me zie.” Juist dat maakt het soms zoeken naar balans, tussen werk, gezin en alles wat daar omheen speelt. Maar het is een balans die ze, zoals ze het zelf zou zeggen, met dezelfde mentaliteit benadert als vroeger: schouders eronder en doorgaan.