Ivar Dobber brengt debuutroman uit: ‘Het leven overkomt je’

WEESP De langverwachte roman van geboren Weesper Ivar Dobber ‘De goerami praat niet meer’, ligt in de winkel. Het boek is het resultaat van een proces dat maar liefst 25 jaar in beslag nam.

door Nikola van Krieken

“Het idee ontstond rond het jaar 2000, toen ik bij de VARA werkte en begon te denken over hoe ik de televisiewereld in een verhaal zou kunnen verwerken”, vertelt de schrijver. “Maar het heeft heel lang stilgelegen. Tot afgelopen najaar alles ineens samenkwam.”

Moreel kompas in de televisiewereld

Dat ‘eureka-moment’ kwam niet uit de lucht vallen. Tegenwoordig werkt Dobber als docent op de mbo Hotelschool Amsterdam, en juist in die rol merkte hij dat zijn manier van kijken naar verhalen veranderde. “Door het lesgeven en het veel lezen met studenten ging ik dingen anders bekijken”, vertelt hij. “Daardoor vielen de puzzelstukjes op hun plek. Toen wist ik: nu moet ik het afmaken.”

De roman draait om een grote televisiepresentator, een fictief personage dat fungeert als moreel kompas van het land. “Het is niet gebaseerd op een concreet persoon”, benadrukt de schrijver. Tegelijkertijd volgt het boek een tweede verhaallijn: die van een kluizenaar die woont “onder de rook van Amsterdam, aan de Vecht”. Een duidelijke verwijzing naar Weesp, al wordt die naam in het verhaal pas laat genoemd.

De goerami

In de Dichtersbuurt leeft deze man een geïsoleerd
.

bestaan, zonder geld en zonder perspectief. “Die kluizenaar woont op een flatje in de Dichtersbuurt, is heel ongelukkig en eenzaam”, vertelt Dobber. Uiteindelijk komen de levens van de presentator en de kluizenaar op onverwachte wijze samen. De titel van het boek verwijst daarbij naar de televisiepresentator. “Eigenlijk ís die man de goerami”, legt de schrijver uit. “Op een gegeven moment wordt hij tot zwijgen gebracht.” Een diamantgoerami is een vis uit Azië die kan overleven in omstandigheden met weinig zuurstof dankzij een bijzonder longachtig orgaan. “De vis staat voor overleven onder moeilijke omstandigheden.” In het boek hebben zowel de kluizenaar als de journalist zo’n vis. “Ze zijn eigenlijk elkaars spiegel.”

Een belangrijk terugkerend thema in het boek is het idee dat mensen vaak denken grip te hebben op hun leven, terwijl dat in de praktijk maar beperkt zo is. Volgens de schrijver is die controle vooral een illusie: het verhaal laat juist zien hoe grillig en onvoorspelbaar gebeurtenissen kunnen zijn, zowel voor de machtige televisiepresentator als voor de kluizenaar in Weesp. Beiden worden geconfronteerd met ontwikkelingen die ze niet kunnen sturen en die hun leven ingrijpend beïnvloeden. “Je kunt denken dat je alles onder controle hebt, maar eigenlijk is dat niet zo”, vertelt hij. “Het leven is ook een beetje wat je overkomt.”

Weesp als herkenbare achtergrond

Hoewel de roman fictie is, speelt Weesp een duidelijke rol in de setting. Vooral de Dichtersbuurt, de straten rond de Vecht en de sfeer van de stad zijn herkenbaar verwerkt in het verhaal. Volgens de schrijver reageren veel Weespers enthousiast op die verwijzingen. “Mensen uit Weesp herkennen het meteen en vinden dat leuk”, vertelt hij.

Zo beschrijft de auteur verschillende plekken op een manier die voor inwoners herkenbaar aanvoelt. Ook een zomerfeest in het laatste weekend van augustus, dat in de roman volledig uit de hand loopt, verwijst duidelijk naar Weesp. “Mensen herkennen de sfeer van de stad.”

Daarnaast verwerkt Dobber maatschappelijke veranderingen die volgens hem kenmerkend zijn voor de stad. In het boek komen spanningen terug tussen ‘oude’ en ‘nieuwe’ Weespers, bijvoorbeeld rondom tradities als het carillon.

“Sommige mensen vinden dat echt bij Weesp horen, terwijl anderen daar juist vanaf willen”, zegt hij. Ook de veranderingen in de Bloemendalerpolder krijgen een plek in het verhaal. “Vroeger was er veel discussie over bebouwing daar, en nu staat het vol met luxe woningen en villa’s. Dat contrast heb ik meegenomen.”

Terugkeer naar zijn roots

Dobber kent Weesp goed: hij groeide er op en woonde er tot eind jaren tachtig en opnieuw in de jaren negentig. Ook werkte hij er als journalist en schreef hij in de jaren ’90 onder andere reisverhalen voor ‘De Nieuwe Weesper’. Later verhuisde hij naar Almere, net als veel andere Weespers in die periode. Hij woont daar nog steeds, maar de band met zijn geboortestad is gebleven. “Weesp blijft een plek waar ik veel herinneringen aan heb. Dat komt vanzelf terug in mijn werk.”

De achtergrond van de schrijver in de mediawereld klinkt duidelijk door in zijn boek. Hij werkte jarenlang in de journalistiek en televisie, onder meer bij Het Parool, de VARA en RTV Noord-Holland. Vooral zijn periode bij het televisieprogramma ‘Het Lagerhuis’ vormde een belangrijke inspiratiebron voor het verhaal. “Ik vond het interessant om iets te schrijven over de televisiewereld en wat zich daar achter de schermen afspeelt.”

Droom die eindelijk werkelijkheid werd

Het schrijven van het boek was een proces van lange adem, met periodes van schrijven, schrappen en opnieuw beginnen. “Schrijven is een fulltime baan, maar ik werk al fulltime op het ROC. Je kunt niet twee fulltimebanen hebben”, zegt hij nuchter. “Maar op een gegeven moment moest het af.”

Met het verschijnen van zijn roman in de boekhandel - onder meer bij Pezzi Pazzi - komt een droom uit. “Ik wilde altijd een eigen boek in handen hebben. Dat is nu gelukt.”

En daar blijft het niet bij. Ideeën voor nieuwe verhalen zijn er genoeg. “Ik ben gek op reizen. Misschien wil ik ooit een paar maanden naar Vietnam om daar een roman te schrijven. Maar deze keer ga ik er niet weer 25 jaar over doen.”

‘De goerami praat niet meer’ is nu verkrijgbaar bij Pezzi Pazzi of te bestellen via ivardobber.nl.