Gemeente Amsterdam scherpt aanpak femicide aan: hulp voor nabestaanden wordt structureel

WEESP - Gemeente Amsterdam scherpt de aanpak van femicide en intieme terreur aan. Dat staat in een raadsinformatiebrief van burgemeester Halsema en wethouder Scholtes, waarin de stand van zaken wordt geschetst rond de bescherming van vrouwen en kinderen tegen dodelijk huiselijk geweld.

Gemeente Amsterdam voegt als eerste grote stad hulp aan nabestaanden toe als structureel onderdeel van het beleid.

(Ex)partners en familie

Jaarlijks worden in Nederland naar schatting veertig vrouwen vermoord in de context van huiselijk geweld. In zestig procent van de gevallen is de dader een (ex-)partner, in twintig procent een familielid. In de regio Amsterdam komt femicide relatief vaak voor, zo blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut en cijfers van de Universiteit Leiden.

Knelpunten: signalen te laat herkend

De gemeente stelt vast dat signalen van intieme terreur vaak niet of pas te laat worden opgepikt. Slachtoffers schamen zich of zijn bang voor de gevolgen van aangifte. Ook zijn de signalen – zoals stalking, dreiging of isolatie – vaak onzichtbaar voor buitenstaanders. Professionals missen soms kennis om deze patronen te herkennen of schakelen forensisch-medische hulp te laat in, waardoor bewijs ontbreekt. “Wij zitten vast, hij loopt vrij rond,” is een veelgehoorde verzuchting van slachtoffers.

Vijf pijlers: van preventie tot nabestaanden

De aanpak van de gemeente bestaat uit vijf pijlers: preventie, signalering, interventie, monitoring en, nieuw, hulp aan nabestaanden. In samenwerking met onder meer Blijf Groep, politie, OM en GGD worden professionals getraind, bewustwordingscampagnes gevoerd en maatregelen als het Tijdelijk Huisverbod en Aware-alarm verscherpt ingezet. De gemeente onderzoekt ook de oprichting van een fysieke locatie waar slachtoffers anoniem hulp kunnen krijgen, vergelijkbaar met het Rotterdamse voorbeeld.

Geen eigen telling, wel regionale cijfers

Een handmatige telling van femicide-cijfers voor de gemeente Amsterdam blijft vooralsnog uit. Die is volgens de bestuurlijke driehoek (gemeente, OM, politie) te bewerkelijk en slecht vergelijkbaar met andere regio’s. De gemeente gebruikt in plaats daarvan de landelijke cijfers van de Universiteit Leiden, die dit jaar met een uitsplitsing per gemeente komt.

Rijk werkt aan strafbaarstelling psychisch geweld

De gemeente Amsterdam sluit aan op landelijke ontwikkelingen, zoals de voorbereiding van een wet die psychisch geweld strafbaar stelt, en een nieuwe beschermingsmaatregel waarbij een slachtofferdevice gekoppeld is aan de elektronische enkelband van een dader. Ook loopt er een voorstel naar Engels voorbeeld om slachtoffers inzicht te geven in het geweldsverleden van hun partner (‘Clare’s Law’).

Herdenkingsdag en nazorg

Voor nabestaanden van femicide-slachtoffers komt er betere nazorg in samenwerking met Slachtofferhulp. In september organiseert de gemeente een herdenkingsdag voor slachtoffers van dodelijk huiselijk geweld, waarbij ook aandacht is voor wat er beter kan in de aanpak.

De uitgebreide plannen worden dit najaar gebundeld in de Regioaanpak Huiselijk Geweld, Kindermishandeling en Seksueel Geweld (HGKM & SG) 2025–2029.