Ons leven staat op zijn kop. Naast (de dreiging) van ziekte en overlijden hebben ook de maatregelen grote impact op ons bestaan. De gevolgen zijn voor iedereen anders. Van op elkaars lip zitten tot eenzaamheid. Van je een slag in de rondte werken (al dan niet in combinatie met thuisonderwijs) tot verplicht thuiszitten. Van het missen van familie en vrienden tot lange tenen en korte lontjes. Ondertussen zijn veel uitlaatkleppen, zoals sporten en leuke dingen doen, nu minder goed mogelijk en spelen er bij veel mensen ook nog eens financiële zorgen. 

En toch: het went

Het vervelendste is misschien nog wel dat we geen idee hebben van wat ons nog te wachten staat en hoe lang dit allemaal gaat duren. We zijn de controle over ons leven kwijt en alles is onzeker. En dan zitten we pas in week drie! Of zoals premier Mark Rutte maandagavond na het verlengen van de maatregelen zei: 'We zijn voorbij de start, maar nog niet aan het einde van het begin'. Toch begint voor veel mensen de huidige realiteit ook al te wennen. Daarover spraken we vanmorgen met psycholoog Eelco Olde van Psychologenpraktijk Herengracht in Weesp. "Opeens werd alles anders, dat is wel even schakelen. Maar voor veel mensen ging week 2 waarschijnlijk al beter dan week 1. En week 3 ging als het goed is ook weer beter dan week 2. Die gewenning wordt voor veel mensen steeds groter naarmate de tijd verstrijkt. Maar helaas wordt het voor een andere groep mensen juist lastiger en zwaarder met de tijd." 

'Deel cliënten heeft baat bij maatregelen, zij ervaren de rust als prettig'

Olde verwacht - net als veel andere psychologen in ons land - dat de crisis (ook) effecten gaat hebben op de geestelijke gezondheid van mensen en dat meer mensen daar hulp bij nodig zullen hebben. Op welke termijn en in welke mate durft de Weesper niet te voorspellen: "Veel zal afhangen van hoe de crisis zich verder ontwikkelt. Ik merk het nu nog niet in nieuwe doorverwijzingen. Wat ik wel merk, en dat is iets wat me aangenaam verrast, is dat een deel van mijn cliënten juist baat heeft bij de maatregelen. Zij ervaren de rust en de overzichtelijkheid in het leven van nu als iets prettigs." Hij benadrukt hierbij wel dat de praktijk waarvoor hij werkt zich richt op de basis GGZ, dus lichte tot matige psychische klachten en aandoeningen: "Ik kan me voorstellen dat het anders is in de specialistische GGZ waar mensen met ernstige of complexe klachten behandeld worden."

Therapie via Zoom

De psychologenpraktijk aan de Herengracht is 'gewoon' geopend, hoewel de werkwijze is aangepast op de richtlijnen van het RIVM en de beroepsverenigingen. Er wordt afstand bewaard, er worden geen handen geschud, er wordt niets te drinken aangeboden en in de wachtkamer staat desinfecterende gel. Hoe zit het met cliënten met verkoudsheidsklachten, krijgen die nu nog wel psychische hulp? Olde: "We verzoeken deze mensen met klem om niet naar de praktijk te komen. Ze kunnen hun afspraak verzetten of kiezen voor een consult per telefoon of videobellen. Ik heb nu een aantal van dat soort video-sessies achter de rug en als tijdelijk alternatief vind ik dit een prima oplossing. Of je net zoveel bereikt als in een regulier consult is de vraag, maar de cliënten gaven na afloop aan er zeker iets aan gehad te hebben en dat is nu even het belangrijkste." 

Leg die telefoon weg

De Weesper kan zich goed voorstellen dat de huidige situatie gepaard gaat met zorgen, angst en somberheid - ook bij mensen die geestelijk goed gezond zijn. Hoe kunnen zij voorkomen dat zij straks bij Olde of een collega moeten aankloppen? "Zorg voor regelmaat. Maak een dagschema, dat brengt structuur in je leven. Zorg goed voor jezelf door goed te eten, voldoende te bewegen en frisse lucht binnen te krijgen. Zorg voor een goede verdeling van de taken thuis, zodat je emmertje niet gaat overlopen en je de ander geen verwijten gaat maken. En dit is misschien nog wel het belangrijkste: Laat die enorme stroom aan corona-berichten soms even voor wat het is en leg die telefoon weg. Dat geeft je de tijd en rust om dingen positief te benaderen. Mis je die gezellige etentjes met vrienden? Bestel dan op dezelfde avond een lekkere maaltijd en hou een videoparty. Mis je de gezelligheid op straat? Neem dan je tuin of balkon onder handen en maak daar een extra fijne plek van - daar zit je namelijk nog wel even. Kortom: zoek binnen de beperkingen naar dingen waar je blij van wordt." 

'Dit brengt ons wel terug naar de kern en laat ons anders naar het leven kijken'

Olde vindt ergens dat de coronacrisis ook iets goeds teweeg brengt: "Het brengt ons namelijk ook terug naar de kern van ons bestaan, waardoor we straks anders naar ons leven gaan kijken. We zullen bewustere keuzes gaan maken en meer aandacht hebben voor wat echt belangrijk is. Althans dat verwacht en dat hoop ik." Maar als psycholoog is Olde natuurlijk ook wel een relativeringsexpert, de mensen die nu door een diep dal gaan hebben hier waarschijnlijk geen boodschap aan: "Ook ik maak me zorgen. Om kinderen in een onveilige thuissituatie, die nu extra kwetsbaar zijn. Om mensen die hun breekbare ouders in het verzorgings- of verpleeghuis niet kunnen opzoeken en hierdoor niet weten of ze elkaar nog levend zullen terugzien. Om mensen die iemand verliezen maar vanwege de huidige regelgeving in de uitvaartbranche niet afscheid kunnen nemen zoals ze dat zouden willen. Dus ja, er staat ons straks ook op het gebied van geestelijk welzijn een flinke nasleep te wachten. Maar dan nog blijft het belangrijk om nu zo positief mogelijk te zijn."